Od pewnego czasu psycholodzy i psychiatrzy donosz o niepokoj帷ym zjawisku wyst瘼owania coraz wi瘯szej ilo軼i zaburze depresyjnych. Co gorsza tendencja ta dotyczy r闚nie dzieci i m這dzie篡, a wiek, w kt鏎ym zaczynaj wyst瘼owa objawy – obni瘸 si.
Pojawia si pytanie – co takiego dzieje si w 篡ciu dziecka czy te jego najbli窺zego 鈔odowiska, co sprawia, 瞠 czuje si ono coraz gorzej?
Odpowied nie zawsze jest prosta i jednoznaczna. Przyczyn zaburze depresyjnych szuka nale篡 bowiem w鈔鏚 trzech grup czynnik闚: biologicznych, emocjonalnych i 鈔odowiskowych.
Najnowsze badania dowodz, i stres, zw豉szcza ten, kt鏎ego do鈍iadcza dziecko we wczesnym okresie dzieci雟twa (szczeg鏊nie rozstania i utraty) pozostawia 郵ady w jego uk豉dzie nerwowym. 奸ady te (a wi璚 czynnik biologiczny) zwi瘯szaj podatno嗆 na depresj w p騧niejszym wieku.
Kolejnym czynnikiem zwi瘯szaj帷ym ryzyko depresji s r騜nego rodzaju choroby somatyczne, zw豉szcza o charakterze przewlek造m, na przyk豉d astma czy cukrzyca oraz wymagaj帷e cz瘰tych i d逝gotrwa造ch hospitalizacji.

Na pewno szczeg鏊nej uwagi nauczyciela wymaga b璠zie dziecko, kt鏎e do鈍iadczy這 utraty kogo bliskiego, takiej jak 鄉ier czy d逝gotrwa豉 roz陰ka. R闚nie to, kt鏎e prze篡這 jakie traumatyczne wydarzenie (wypadek, katastrofa, kataklizm) albo by這 鈍iadkiem takiego wydarzenia. Ale tak瞠 to, kt鏎ego poczucie bezpiecze雟twa na co dzie jest naruszane. Kiedy dziecko nie czuje si bezpiecznie? Wtedy, gdy jego 鈔odowisko rodzinne z jakiego powodu tego bezpiecze雟twa mu nie zapewnia. Badania wskazuj, 瞠 ogromne znaczenie ma sytuacja ekonomiczna rodziny – bezrobocie rodzic闚 i w zwi您ku z tym niepewno嗆 jutra jest czynnikiem zwi瘯szaj帷ym ryzyko wyst徙ienia depresji.

Z drugiej strony pracoholizm rodzic闚, owocuj帷y brakiem czasu na rozmow z dzieckiem, pochylenie si nad jego problemami i emocjami. Dziecko czuje si coraz bardziej samotne, odrzucone, niechciane, winne, w ko鎍u zaczyna radzi sobie z t sytuacja tak jak potrafi – jedno przynosi ze szko造 coraz wi璚ej uwag o z造m, agresywnym zachowaniu a drugie zamyka si w sobie, izoluje, cierpi.
Pami皻ajmy, 瞠 depresja u dzieci i m這dzie篡 manifestuje si inaczej ni u doros造ch.

Opr鏂z obni穎nego nastroju i aktywno軼i, wysokiego poziomu l瘯u mog pojawi si trudno軼i w nauce, zmienno嗆 nastroju, zaburzenia zachowania, zaburzenia somatyczne, skargi hipochondryczne. Mog wyst瘼owa tak瞠: zaburzenia koncentracji uwagi, poczucie nadmiernego zm璚zenia, poczucie nadmiernej senno軼i, tendencje do izolacji, poczucie bezsensu 篡cia. Nadu篡wanie 鈔odk闚 psychoaktywnych, podejmowanie ryzykownych zachowa czy te zaniechanie dbania o siebie, o swoje zdrowie mog tak瞠 wynika z depresji.
Depresja zwi瘯sza ryzyko podj璚ia pr鏏y samob鎩czej. U dzieci przed 10 r.. ryzyko to jest niewielkie, natomiast wiek dzieci podejmuj帷ych pr鏏y samob鎩cze obni瘸 si.
Sygna造 ostrzegawcze, kt鏎ych nie mo積a zlekcewa篡 to: wypowiedzi dotycz帷e bezsensu 篡cia, cz瘰te podejmowanie tematu 鄉ierci, 瘸這by, 篡cia pozagrobowego, rozdawanie ulubionych czy cennych rzeczy.
Tego typu sygna造 zawsze nale篡 traktowa bardzo powa積ie, pami皻ajmy bowiem, 瞠 m闚imy o bardzo m這dym cz這wieku, o kszta速uj帷ej si dopiero osobowo軼i, s豉bych mechanizmach hamowania, kontrolowania i odraczania. Taki cz這wiek dzia豉 impulsywnie, co pomy郵i to zrobi, a to mo瞠 okaza bardzo niebezpieczne.

Na koniec pojawia si pytanie: co mo瞠my zrobi, aby powstrzyma fal depresji w鈔鏚 dzieci i m這dzie篡.

Moim zdaniem po pierwsze edukowa rodzic闚, najlepiej jeszcze wtedy, kiedy dopiero przygotowuj si do przyj軼ia dziecka na 鈍iat. Poprzez psychoedukacj rozumiem dostarczanie wiedzy w zakresie emocjonalnych potrzeb ma貫go dziecka oraz wp造wu do鈍iadcze wczesnodzieci璚ych na jego ca貫 篡cie. My郵, 瞠 ta wiedza ci庵le jest zbyt ma這 dost瘼na i nie traktowana wystarczaj帷o powa積ie.
Po drugie wspiera dziecko oraz jego rodzin w kolejnych etapach rozwoju, zw豉szcza w momentach kluczowych, za jakie uwa瘸m p鎩軼ie dziecka do przedszkola czy szko造.
Nie zawsze wszystko idzie jak z p豉tka, ka盥y inaczej prze篡wa tak sytuacj, warto da sobie prawo do tego, 瞠 mog potrzebowa pomocy specjalisty.

Kolejna sprawa, to uwa積a i wnikliwa obserwacja dziecka na terenie plac闚ki, do kt鏎ej ucz瘰zcza. Czasami wychowawca czy nauczyciel mo瞠 zauwa篡 zmiany w zachowaniu, nastroju ucznia, niewidoczne z perspektywy rodzica. Je郵i s to zmiany, o kt鏎ych pisa豉m powy瞠j, nie mijaj z czasem, nie pasuj do wcze郾iejszego obrazu ucznia – konieczna jest rozmowa z rodzicami, poszukanie przyczyn – mo瞠 to by sytuacja rodzinna, ale r闚nie dobrze 廝鏚這 problemu mo瞠 tkwi w sytuacji szkolnej ucznia.

I ostatnia sprawa. Psychologowie ameryka雟cy s zdania, 瞠 wsp馧czesne dzieci cierpi na depresj, bo zbytnio s chronione przed jakimkolwiek stresem, najmniejsz pora磬, nawet chwil smutku czy frustracji. Poprzez nadmiern ochron rodzice daj dziecku przekaz, 瞠 jest zbyt s豉be by podo豉 codziennym wyzwaniom. I dziecko w ko鎍u rzeczywi軼ie zaczyna czu si s豉be, zaczyna ba si, 瞠 nie jest w stanie prze篡 smutku, z這軼i, rozczarowania. Zaczyna ba si swoich emocji, zaczyna unika pewnych sytuacji, zaczyna wycofywa si i izolowa. Zaczyna popada w depresj. Pami皻ajmy, 瞠 dziecko potrzebuje zar闚no do鈍iadczenia sukces闚, ale tak瞠 emocjonalnego zmierzenia si z sytuacj pora磬i, w przeciwie雟twie do zaprzeczania i zamykania oczu na prawd, 瞠 na przyk豉d kto w klasie jest w czym od niego lepszy. Poniewa sytuacja ta mo瞠 陰czy si z do鈍iadczaniem silnych emocji takich jak z這嗆, l瘯 czy smutek bardzo pomocny b璠zie doros造, kt鏎y pomo瞠 dziecku prze篡 te emocje w bezpieczny spos鏏. Doros造, kt鏎y sam ich si nie boi. Nauczy w ten spos鏏 dziecko, 瞠 trudne emocje s r闚nie elementem 篡cia, 瞠 cho jest ci篹ko, dziecko ma w sobie do嗆 si造, aby przez to przej嗆, nie musi ba si tego, co czuje. Takie do鈍iadczenie b璠zie budowa這 silne i adekwatne poczucie w豉snej warto軼i dziecka, oparte na jego faktycznych umiej皻no軼iach i osi庵ni璚iach, a nie na zaprzeczaniu prawdzie. Mo瞠 sta si r闚nie wyzwaniem dla dziecka – do pracy nad sob, do zmiany, do szukania nowych rozwi您a. A wi璚 do bycia zaradnym, a nie – jak u os鏏 depresyjnych – bezradnym.
Przeciwie雟twem depresji jest nadzieja – na to, 瞠 zmiana jest mo磧iwa, na to, 瞠 przysz這嗆 mo瞠 by lepsza oraz wiara w to, 瞠 mamy wp造w na swoje 篡cie.
Ka盥 篡ciow przeszkod 豉twiej b璠zie pokona osobie, kt鏎a ma zaufanie do siebie ale i do innych.

My郵 te, 瞠 na ka盥ym etapie rozwoju i wychowania mo瞠my to zaufanie budowa i pog喚bia z po篡tkiem dla naszych podopiecznych.

Joanna Sylwester
konsultant ROM-E Metis w Katowicach

Opublikowano 30 stycznia 2009

Oceny: 4 / 14 g這s闚

Kiepski Bardzo dobry

Wr鵵

Wyszukiwarka

Polecamy

Uwaga wydarzenie!

Dobra szko豉

Kierunki realizacji polityki o鈍iatowej pa雟twa

Platforma edukacyjna

Zg這szenia online

Subskrypcja

Najnowsze informacje i oferty na Tw鎩 e-mail
Dzia豉nie:

BIP

Biuletyn Informacji Publicznej

Licznik wizyt

8 864 637
odwiedzaj帷ych
od 1 lutego 2005,
1 653 wczoraj,
58 dzisiaj.

Online

Odwiedza nas 9 go軼i